Không biết có phải
càng lớn tuổi càng khó tính hay không, mà sao dạo này tôi hay lo đứng lo ngồi
cho sinh viên của mình (trong RMIT) và không phải của mình (ngoài RMIT) lắm. Bản
thân tôi không thích phê bình hay xoáy vào những điểm còn yếu của thế hệ trẻ hơn
vì tôi quan điểm rằng chê bai không giúp được gì các em mà chỉ làm họ nản lòng,
thoái chí. Nhưng những quan sát gần đây làm tôi lo quá, nên quyết định gióng một
tiếng chuông chia sẻ với các em những lo âu của mình. Mong rằng sự ‘hù doạ' này
giúp các em chút nào trong việc chuẩn bị cho tương lai mình một cách thực tế
hơn.
1. ẢO VỌNG LÀM GIÀU
Tôi tin chắc ai chịu
khó đọc tin tức hay lướt web đều đồng ý rằng gần đây những khoá học về làm giàu
tại Việt Nam khá thịnh hành. Đi kèm là những thông tin, câu chuyện trên báo đài
về sự thành công của nhà khởi nghiệp trẻ này, nhà khởi nghiệp trẻ khác…
Điều đáng tiếc là nếu
dễ dàng tin vào những khoá học ấy, hoặc muốn lập tức theo gương các bạn trẻ với
những câu chuyện khởi nghiệp ấy, các em dễ sa lầy vào những mong muốn gần với ảo
tưởng, xa rời thực tế, để rồi dễ nản lòng thoái chí đến nỗi không chịu sống một
đời sống thực tế sau này.
Đằng sau những câu
chuyện thành công nổi bật tại Việt Nam luôn thấp thoáng bóng dáng một gia đình
vững chãi từ tài chính, kiến thức, kinh nghiệm, cho đến mạng lưới chuyên nghiệp.
Hãy làm cuộc nghiên cứu bỏ túi đi, các em sẽ thấy những câu chuyện trên báo đài
chỉ nói lên phần nổi của sự thành công, mà không hề nói đến những yếu tố quan
trọng nhất giúp các bạn trẻ ấy: đó là gia đình của họ. Gia đình đầu tư cho con
cái từ những ngày còn bé, trong việc học, trong việc đào tạo, chuẩn bị cho các
em rất nhiều thứ cần thiết cho con đường khởi nghiệp của họ. Đừng bao giờ nghĩ
rằng "người ấy tự thành công một mình, không cần gia đình họ". Đó là câu nói
ngây thơ vì không có gia đình hỗ trợ trong giáo dục từ nhỏ, chi tiêu hàng ngày
trong thời gian mới ra đời, cho đến mạng lưới quan hệ sau này, sự thành công
trong kinh doanh của một bạn trẻ tại một nơi mà tất cả đều dựa vào sự quen biết
như Việt Nam là điều không tưởng.
Vậy nên, ngừng đọc
báo, ngừng share facebook những mẩu chuyện ấy với các lời comments chanh chua
hay cảm phục. Thay vào đó, hãy nhìn quanh mình để tìm những câu chuyện thành
công gần với hiện trạng của mình nhất, học hỏi từ họ, tìm tòi những yếu tố nào
giúp họ đến được ngày hôm nay. Các em sẽ thấy một công thức khá đơn giản: chịu
khó làm việc (chịu khó làm chứ không phải chịu khó tưởng tượng đâu nhé), luôn học
hỏi, khiêm tốn, thực tế, đi chậm, lựa cơm gắp mắm, không ảo tưởng. Đó có thể
đơn giản là một người con trai từ ngoại tỉnh về thành phố học, tốt nghiệp, lăn
lộn đi làm chừng 7, 8 năm trong một công ty nhỏ, bên ngoài làm thêm công việc
phục vụ quán cà phê, để từ từ thuê mặt bằng mở một quán nhỏ lề đường với thu nhập
đủ nuôi mình và gia đình nhưng vẫn không nghỉ công việc toàn phần ở công ty nhỏ
kia. Đó có thể là một người con gái vượt khó ráng tốt nghiệp lớp 12 bằng bổ túc
văn hoá, thi trầy trật vào được một chương trình đại học của một đại học loại
khá, vừa đi dạy thêm vừa đi học để tự lo cho bản thân, chầm chậm chịu khó trau
giồi kiến thức, kỹ năng, để rồi khi ra trường từ từ tìm được một công việc toàn
phần ở công ty hạng trung, nhưng không bỏ công việc dạy thêm hàng đêm để thêm
thu nhập. Hai câu chuyện này so ra khá "tầm thường" với những câu chuyện kia,
nhưng nếu so sánh hiện tại của họ với mức khởi đầu, tôi cho rằng câu chuyện
thành công của họ đáng được để ý không kém.
Kinh nghiệm hướng nghiệp cho học sinh Việt Nam hiện nay tương đối nhiều nhưng

















