Gần miền có một mụ nào,
Đưa người viễn khách tìm vào vấn danh.
Hỏi tên, rằng: “Mã Giám Sinh”
Hỏi quê, rằng: “Huyện Lâm Thao cũng gần”.
Quá niên trạc ngoại tứ tuần,
Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao.
Trước thầy sau tớ lao xao,
Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang.
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng,
Buồng trong mối đã giụ nàng kíp ra.
Nỗi mình thêm tức nỗi nhà,
Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng!
Ngại ngùng dợn gió e sương,
Ngừng hoa bóng thẹn trông gương mặt dày.
Mối càng vén tóc bắt tay,
Nét buồn như cúc điệu gầy như mai.
Đắn đo cân sắc cân tài,
Ép cung cầm nguyệt thử bài quạt thơ.
Mặn nồng một vẻ một ưa,
Bằng lòng khách mới tùy cơ dặt dìu.
Rằng: “Mua ngọc đến Lam Kiều,
Sính nghi xin dạy bao nhiêu cho tường?”
Mối rằng: “Giá đáng nghìn vàng,
Dớp nhà nhờ lượng người thương dám nài!”
Cò kè bớt một thêm hai,
Giờ lâu ngã giá vâng ngoài bốn trăm.
MỞ BÀI
“Tiếng đàn xưa đứt ngang dây
Hai trăm năm lại càng say lòn người”.
(“Kính gửi cụ Nguyễn Du” - Tố Hữu)
Ra
đời hơn hai trăm năm nhưng cho đến bây giờ và muôn đời sau, “Truyện Kiều” vẫn
là “món ăn tinh thần” không thể thiếu được đối với con người Việt Nam, vẫn là một
tác phẩm bất hủ, vẫn làm “say lòng người”, gắn bó với cuộc sống của mọi thế hệ.
Một trong những yếu tố làm cho tác phẩm ấy đi sâu vào lòng người là bởi tiếng
nói khẳng định yêu thương và bênh vực giá trị của con người thông qua việc tố
cáo xã hội phong kiến mục nát đương thời đầy rẫy những kẻ “bán thịt buôn người”
và nhất là thế lực đồng tiền đã ngự trị tất cả. “Mã Giám Sinh mua Kiều” là một
trong những đoạn tiêu biểu.
Đoạn
trích không chỉ khiến chúng ta xốn xang rơi lệ cho tâm trạng của Kiều trước bi
kịch gia đình và bi kịch tình yêu “trâm gãy bình tan” mà còn khiến cho ta căm
giận trước hình ảnh một kẻ bất nhân trơ tráo như Mã Giám Sinh.
THÂN BÀI
1. Giới thiệu vị trí của đoạn trích
Bị
thằng bán tơ vu oan, cha và em trai bị tra khảo, tài sản gia đình bị bọn sai
nha “sạch sành sanh vét cho đầy túi tham”. Trước cảnh gia biến, Kiều đã quyết định:
“Liều đem tấc cỏ quyết đền ba xuân”. Đây là một trong những đoạn thơ thành công
về nghệ thuật tả người của thiên tài Nguyễn Du - đặc biệt là nhân vật phản diện,
tiêu biểu là Mã Giám Sinh.